2026 с. муус устар 15 күнүгэр Хомус түмэлигэр «Алгыс» хомус ансаамбылын хас да көлүөнэ кыттыылаахтара учууталларын И.Е. Алексеевы кытта көрүстүлэр, атах тэпсэн олорон кэпсэттилэр, уруккуну-хойуккуну санастылар, мүччүргэннээх  сырыыларын да ахтыһан аастылар.   

           Уос номоҕор киирбит «Алгыс» ансаамбыл хаһан төрүттэммитин туһунан Н.С. Толбонова, Г.Г. Алексеева 1988 с. таһаартарбыт «Ансамбль хомусистов “Алгыс”» буклеттарыгар маннык суруллубут: «Одним из таких ансамблей является коллектив хомусистов «Алгыс» («Благословение»), который был создан в 1961 году при историко-филологическом факультете ЯГУ.  «Алгысом» он стал называться лишь с 1976 года, став лауреатом I Всесоюзного фестиваля самодеятельного художественного творчества трудящихся. Инициатором создания этого коллектива был талантливый хомусист, журналист по образования Степан Черемкин. С 1962 года с некоторыми перерывами, ансамблем руководит кандидат филологических наук Иван Егорович Алексеев… Через ансамбль «Алгыс» прошли большую школу воспитания и становления сотни хомусистов-импровизаторов, как А. Чычахов, С. Шишигин, И. Сыроватский, А. Пахомов. В. Эверстова, Г. Павлов, З. Стручкова, Н. Жирков, Л. Готовцева, А. Гоголев, П. Оготоев, Г. Иванов, Р. Жиркова, А. Дегтярева и многие другие…».

           И.Е. Алексеев «Куйаартан кутуллар дорҕооннор» кинигэтигэр «Дьааҥы дьоһуннааҕа» ыстатыйа «Вести Верхояния» хаһыат 2020 сыл балаҕан ыйын 5 күнүнээҕи нүөмэриттэн ылыллан киирбититтэн көрдөххө: «Мин 1967-1968 сылларга устудьуоннарга хомус куруһуогун ыытарбар ыстаарыста быһыытынан Христофор Слепцов оҕолору хомуйарга, дьарыктанар кэмҥэ сүрэх-бэлэс буолааччы. Оччолорго Саха үнүбэрсиэтин 14-с уопсайын аллара саалатыгар түмсэн, хомус кистэлэҥнэрин иҥэринэллэригэр Христофор дьоһуннук туттарын-хаптарын билигин да өйдүүбүн. Хомус куруһуогун истээччилэриттэн талан,  «Алгыс» ансаамбылга оҕолору сүүмэрдиирим. Онно ордук дьүккүөрдээхтик дьарыктанааччылар хабыллаллара. Ансаамбылга аналлаах айымньыны толкуйдаан, хомус тардыытын араас ньымаларын көмөтүнэн нүөмэри туруоруу уустук буолара. Өр дьарыктаныы түмүгэр Анатолий Чичахов, Христофор Слепцов, Николай Колемов курдук уолаттар ансаамбыл кыната буола түспүттэрэ уонна соҕотохтуу эмиэ кэнсиэртэргэ кыттар буолан барбыттара. Кинилэртэн өр кэмҥэ диэри сибээһи тутуспут дьонум Христофор Слепцов, Вера Литвинцева, Анатолий Чычахов, Петр Семенов о.д.а. этилэр. 1968 сыллаахха аспирантураҕа киирэн, Новосибирскайга үөрэнэ барарбар ансаамбылбын Христофор илиитигэр хаалларбытым. Кини саҥа оҕолорунан байытан, кэллэктииби өссө үрдүк таһымҥа таһаарбыта. Элбэхтик бэстибээллэргэ кыттыбыттара, бастаабыт да түгэннэрин миэхэ суругунан биллэрэ турар этилэр. Х.Е. Слепцов үөрэҕин бүтэрэн, дойдутугар барарыгар кэллэктииби үөрэнээччитигэр Лида Поповаҕа туттарбыт этэ. Талааннаах ыччат «Алгыс» ансаамбылга иитиллэн, салгыы сайдан-үүнэн испит. Ол Лида билигин Лидия Михайловна Борисова диэн хомус үөрэҕин биир дьоһун учуутала буолан, Томпо Хаандыгатыгар эдэр ыччаты иитэ-такайа сылдьар».

           «Алгыс» ансаамбыл төрүттэммитэ 60 сылын 2022 сыллаахха сэтинньи 30 күнүгэр Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет тыйаатырыгар бэлиэтээбиппит.

           Оттон ансаамбыл 65 сыллаах үбүлүөйүн, «Алгыска» дьарыктаммыт хомусчуттары барыларын ыҥыран туран, эһиил, 2027 сылга үрдүк таһымҥа бэлиэтиэхпит диэн былаанныыбыт.

           Быйылгы көрсүһүүнү «Алгыс» ансаамбыл бастакы хараҥаччылара Н.Н. Литвинцев уонна Т.К. Стручкова (Олесова) көҕүлээннэр, «Учуутал – үөрэнээччи – быстыспат ситим» диэн тэрээһиҥҥэ ансаамбыл хас да көлүөнэтэ түмүллэн көрүстүлэр. Ансаамбыл бастакы хомусчуттара Николай Николаевич Литвинцев, Георгий Константинович Эверстов, Татьяна Константиновна Стручкова кэлэн актыыбынай кыттыыны ыллылар. Николай Николаевич хомус туһунан бэйэтэ айбыт ырыатын доҕотторугар, учууталыгар, көрөөччүлэргэ бэлэхтээтэ.

           Көрсүһүүгэ Томпо улууһун Мэҥэ Алдан оскуолатыгарсаха тылын уонна литературатын учууталынан үлэлээбит, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Арассыыйа Бэдэрээссийэтин уопсай үөрэхтээһин бочуоттаах үлэһитэ, «Учууталлар учууталлара», «Томпо улууһун Мэҥэ Алдан нэһилиэгин социальнай сайдыытыгар өҥөлөрүн иһин» бэлиэ хаһаайына. Зоя Ильинична Колодезникова, Лөгөй орто оскуолатыгар саха тылын уонна литературатын учууталынан үлэлээбит, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, «Уус Алдан улууһун үөрэҕириитин сайдыытыгар кылаатын иһин», «Лөгөй нэһилиэгин култууратын сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэлэр хаһаайына Зоя Константиновна Желобцова, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала, үөрэҕириитин туйгуна, Арассыыйа Бэдэрээссийэтин үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, С.А. Новгородов аатынан бириэмийэ лауреата, «Дьокуускай куорат үөрэҕириитигэр кылаатын иһин» бэлиэ хаһаайына, Семен, Софрон Даниловтар ааттарынан «Сүрэх тэбэрин тухары» бириэмийэ лауреата, 2002-2018 сылларга Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнин иһинэн үлэлиир Тыл бэлиитикэтин Сэбиэтин чилиэнинэн талыллан үлэлээбит Марианна Николаевна Борисова, Арассыыйа Бэдэрээссийэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэчээтин, телевидениетин уонна араадьыйатын туйгуна, Уус Алдан улууһун бочуоттаах олохтооҕо, Арассыыйа суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, Евразиятааҕы телерадиоакадемия академига, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына, Соҕуруу Африка Дурбан куоратыгар уонна Швецария Женеватыгар ыытыллыбыт Холбоһуктаах Нациялар уопсастыбаларын (ООН) саммитын кыттыылааҕа Анатолий Петрович Гоголев, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын уонна үөрэҕириитин туйгуна, үгүс көлүөнэ саха ыччатын хомуска уһуйбут, 1998 сыллаахха Австрияҕа Мольн куоракка ыытыллыбыт III Аан дойдутааҕы Хомус кэҥгириэс-бэстибээлин кыттыылааҕа, 1972 сыллаахха Москваҕа уонна Башкирияҕа ыытыллыбыт Саха АССР литературатын уонна искусствотын күннэрин кыттыылааҕа, хомуска тута хоһуйааччы Николай Евсеевич Жирков, Аан дойду виртуоз хомусчута, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа, «Душа России» Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, Бүлүү улууһун уонна  Кыргыдай нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Айархаан» бөлөх төрүттээччитэ уонна уус-уран салайааччыта, Ю.М. Платонов аатынан Судаарыстыбаннай эстрада тыйаатырын артыыһа.Альбина Михайловна Дегтярева ыалдьыттаатылар, эдэр саас кэрэ кэмнэрин ахтыһан аастылар, учууталларыгар махталларын эттилэр.   

           Көлүөнэ көрсүһүүтүгэр педагогическай үлэ бэтэрээнэ Татьяна Константиновна Олесова (Стручкова) ахтыы суруйан аҕалбыт. Онтон быһа тутан билиһиннэрдэххэ: «Иккис кууруска хомус ансаамбыла тэриллибитигэр хаһыа да буолан онно дьарыктанан барбыппыт. Биһиги факультеттан саха салаатын, нуучча отделениетын, тыа хаһаайыстыбатын факультетын оҕолоро буолан сылдьыбыппыт. Тута хомус алыптаах дьарыгар умсугуйан сылдьыбыппыт. Биһигини учууталбыт Иван Егорович-Хомус Уйбаан дьаныһан үөрэппитэ, иллээх, хомуска оонньуур баҕалаах оҕолор бары кини тула түмсүбүппүт. Элбэх тэрээһиннэргэ сылдьар буолбуппут, биллэн-көстөн барбыппыт. Эдэр сааһым умсулҕаннаах ити дьарыктара үлэһит буолан, учууталлыыр сылларбар оҕолору уһуйарбар оҥкул буолбута. Элбэх оҕону саха төрүт дорҕоонугар үөрэппит, аар-саарга аатырдыбыт ытык-мааны киһибитигэр сүгүрүйэн туран махталбын биллэрэбин. Олоҕум тухары аргыс оҥостубут хомуспут барахсан үрдүк таһымҥа сылдьарыттан астынабын».

           Любовь Григорьевна Готовцева бэртээхэй ахтыы суруйан ыыппыт: «Үгүс ыччаты кэрэҕэ-үтүөҕэ угуйбут “Сэргэлээх уоттара” иһинэн ыытыллар араас бөлөхтөр, тэрээһиннэр, куруһуоктар бөҕө ыытыллаллара. Олор истэригэр «Алгыс» диэн хомусчуттар ансаамбыллара баарын билбиппит. Биһиги куурустан, Саха салаатын 66-тыттан, бары кэриэтэ бу ансаамбылга киирэммит дьарыктанан барбыппыт. Үгүспүтүгэр хомуспут суоҕа. Оччолорго, 60-с сылларга, хомус да көстөрө уустук быһыылааҕа. Онуоха учууталбыт И.Е. Алексеев булан-талан бары хомустаммыппыт. Бастакы кууруска учууталбыт наар хомуска хайдах оонньуурга, хайдах дорҕоону чочуйан таһаарарга, хайдах туттарга-хаптарга, үксүн хомуска оонньуур ньымаларын үөрэппитэ. Иккис кууруска аны саха норуотун үнүстүрүмүөннэрин дьаҕаны, күпсүүрү, струннай үнүстүрүмүөннэри кытта дьүөрэлээн, саха норуотун инструментальнай оркестрга холоонноох бэртээхэй ансамбль үөскээн тахсыбыта. Хомуһунан оркестрбытынан республика үгүс улуустарынан гастроллаан, улахан сэҥээриини ылбыппыт. Учууталбыт И.Е. Алексеев 60-с сылларга сүрдээх эдэр, биһигиттэн эрэ арыый аҕа, сүрдээх кыраһыабай, эрчимнээх, өрүү хараҕа чап-чаҕылыҥнас, биир кэм күөстүү оргуйа сылдьар, айылҕаттан саха алыптаах муусукатыгар, дорҕоонугар ылларбыт улахан талааннаах киһи диэн сыаналыыбын. Мин оҕолору 34 сыл хомус алыбар уһуйбуппунан киэн туттабын».

           Зоя Константиновна Желобцова ахтарынан: «Кураторбыт И.В. Винокуров биирдэ И.Е. Алексеевы ыҥыран хомус туһунан кэпсэттэрбитэ, хомуска оонньотон иһитиннэрбитэ. Араадьыйанан эрэ истэр киһибитин илэ көрбүппүт. Уон хомуһу буор-босхо лотоҕа оонньоппута, дьолбор, биир «астааҕы» мин туппутум. Дьэ, мантан саҕаламмыта – хомусчут буолар суолбут. Иван Егорович үлэтин кэннэ биһигини кытта дьарыктанар буолбута. Атын факультеттартан кытта кэлэн дьарыктаналлара. Ити курдук «Алгыс» ансаамбыл тэриллибитэ. Куорат араас тэрээһиннэригэр, кэнсиэртэригэр кыттар буолбуппут. Бүтүн Арассыыйатааҕы фольклор бэстибээлигэр Магадаҥҥа баран  лауреат үрдүк аатын ылбыппыт. БАМ-ҥа Тында-Беркакит көмүс рельсин ууруутугар улахан артыыстары кытта тэҥҥэ кэнсиэртээбиппит».

           И.Е. Алексеев «Куйаартан кутуллар дорҕооннор» кинигэтигэр Георгий Михайлович Иванов туһунан «Кубалатар күрүлгэҥҥэ» диэн суруйуута баар.  Оттон саҥа таһаарбыт «Эдэр-сэнэх эрдэхтэн…» кинигэтигэр: «Горик, өссө Ленинградтааҕы Герцен аатынан үнүстүүккэ үөрэнэ сылдьан, устудьуоннар ансаамбылларын тэрийбитэ аҕатын үөрэҕэр уһуйуллубутун көрдөрөр. Кини отучча сылларга «Алгыс» ансаамбылга кыттан, хомус муусукатын Дьобуруопа дойдуларыгар тарҕаппыт үтүөлээх. Бэйэтэ ураты айар суоллаах-иистээх этэ. Ол курдук, ансаамбыл биир тутаах хомусчута этэ. Бэйэтэ айбыт «күрүлгэн» диэн матыыбын холбуу­рун кэлэктиип сөҕө-махтайа ылынара. Ансаамбыл «күрүлгэннээх» айымньытын истэн, оччотооҕу ССРС биллиилээх музыковеда Алма Кунанбаева муусука түөрүйэтигэр «“дорҕоонунан алтыспат” (дисгармония) толорууга түөһүү (философия) күүрээнэ иһиллэр» диэбиттээх. Ол аата ансаамбыл сэттэ хомусчута сүрүн тиэмэҕэ тус санаатын хомус алыптаах дорҕоонунан кыттарын эппитэ. Мин саныахпар, биһиги ансаамбылбытыгар ити үрдүк сыанабыл. Георгий, төһө да эппиэттээх үрдүк дуоһунаска үлэлээтэр, ансаамбыл кыттар кэнсиэрдэригэр «күрүлгэнин» күүһүнэн айар дьоҕурбутун күөртүүрэ. Хомусчуттар Гиннесс кинигэтин өрөкүөрдүн 2011 сыллаахха олохтуулларыгар кынат буолан кыттыбыта уонна ол ситиһиибитинэн киэн туттара» диэн истиҥник ахтар.  

           Аан дойду виртуоз хомусчута Петр Петрович Оҕотоойоп туһунан ахтыы И.Е. Алексеев «Куйаартан кутуллар дорҕооннор» кинигэтигэр суруйар: «П.П. Оготоев «Алгыска» кыттан, кыната бөҕөргөөбүт хомусчут. «Хомус» студиятыгар, «Алгыс» ансаамбылга дьулуһан туран сылдьыбыта. «Алгыска» кыттан, Европа дойдуларыгар аан бастаан сылдьыбыта, сайдыбыта, сүдү талаана олохсуйбута. Күүстээх-уохтаах толуу бэйэтигэр дьүөрэлэһэр дохсун тардыыта сөҕүмэрдик иһиллэр буолбута. Дорҕоон күүһүн, өҥүн-талатын аттарар чулуу маастар этэ. Хоту дойду туһунан айымньыта экзотика быһыытынан киэҥник биллибитэ. Дэлэҕэ Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Б.Н. Ельцин сөҕөн, хомуһун ылан эргим-ургум тутан көрүө дуо?!» диэбитэ.

           Оттон И.Е. Алексеев үөрэнээччилэригэр махтанан туран, бүгүҥҥү күҥҥэ учуутал уонна үөрэнээччи икки ардыгар быстыспат ситим үйэлээх холобурун көрбүтүттэн-истибититтэн астыммытын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.

           Төһө да сыллар-хонуктар аасталлар, иитии-үөрэтии бириинсиптэрэ сатабыллаахтык тутуһуллан, учуутал уонна үөрэнээччи икки ардыгар итэҕэйсии, ытыктабыл, аһаҕас буолуу, үөрэнээччи баҕатын өрө тутуу курдук сиэрдэр тутуһуллан, киһи буолан кииллийэн тахсыыларыгар, олохторун суолугар «Алгыс» ансаамбыл олохсуппут үөрүйэхтэрэ үчүгэй өрө өттүнэн дьайбытын тэрээһин кыттыылаахтара бэлиэтээтилэр.

           Учууталларын И.Е. Алексеевы кытта көрсүһүүгэ кыттыспыт дьоҥҥо хас биирдиилэригэр бу алтыһыы-ахтыһыы туох эрэ санааны, саҥа идиэйэни үөскэтиэҕэ. Эһиил «Алгыс» ансаамбыл төрүттэммитэ 65 сылын үрдүк таһымҥа бэлиэтиэхпит диэн санаалаах ансаамбыл хас да көлүөнэ үөрэнээччилэрэ тарҕастылар.